Thế nào là một ngành khoa học

“Khoa học”

*
là từ bỏ ngữ thường dùng ngày nay. Khi kể đến ‘khoa học’, người ta muốn nhấn mạnh một điều gì đó đã được nghiên cứu và phân tích kỹ lưỡng và có bằng chứng xác thực. Có các ngành ‘khoa học tự nhiên’ như thiết bị lý, hóa học, sinh học; có các ngành ‘khoa học tập xã hội’ như trọng điểm lý, xã hội học; có các ngành khác như mỹ thuật, âm nhạc, tôn giáo. Có bạn gọi thần học là ‘khoa học tập thánh’. Trường hợp thế, hầu hết đặc tính nào làm cho một điều được hotline là khoa học?

thứ nhất, khoa học là cố gắng nỗ lực tìm hiểu, giải thích, và dự kiến thế giới. Rứa nhưng, tôn giáo mặc dù cũng tò mò và lý giải thế giới, nhưng lại tôn giáo lại hay không được coi là ngành khoa học. Chiêm tinh học nỗ lực dự đoán tương lai, nhưng phần nhiều mọi người không coi nó là ngành khoa học. Những sử gia cố gắng hiểu và giải thích những gì xảy ra trong vượt khứ, dẫu vậy sử học thường được xem như là môn nghệ thuật, không hẳn môn khoa học.

Bạn đang xem: Thế nào là một ngành khoa học

trang bị hai, hoàn toàn có thể nhận ra một vài đặc tính của khoa học, phụ thuộc các phương thức mà những nhà khoa học thực hiện để tra vấn cố gắng giới. Phương thức thực nghiệm ghi lại bước ngoặt vào sự cách tân và phát triển của khoa học hiện đại. Ko phải toàn bộ các khoa học đều rất có thể thực nghiệm. Các nhà thiên văn quan yếu làm thực nghiệm trên bầu trời, tuy nhiên họ tất cả sự quan gần kề kỹ lưỡng. Một công dụng khác là sự xây dựng các lý thuyết. Công ty khoa học không chỉ đơn thuần đánh dấu các phân tách và các quan sát, chúng ta còn đặt ra các lý thuyết, và họ ngày càng đưa ra các lý thuyết tổng quát tháo hơn. Điều lý thú là, bằng phương pháp thức nào, mà lại với quan tiền sát, thực nghiệm, và xây cất lý thuyết, những nhà khoa học đã nỗ lực cho biết thêm quá nhiều bí ẩn của trường đoản cú nhiên.

trang bị ba, có thể nhận diện đặc tính của khoa học, nhờ khác nhau khoa học với triết học tập về khoa học. Nhiệm vụ chính của triết học tập khoa học, là so sánh các cách thức nghiên cứu vớt được áp dụng trong các nghành nghề khoa học. Bên triết học đặt thắc mắc cho chính các giả định ở trong phòng khoa học. đơn vị khoa học rất có thể làm thí nghiệm, đạt được kết quả. Sau khi kiểm định chắn chắn chắn, ông ra mắt kết quả. Nhưng mà triết gia hoàn toàn có thể hỏi: tại sao nhà công nghệ lại hoàn toàn có thể thừa nhận là hiệu quả trong tương lai đúng thật dự kiến? bằng cách nào bọn họ biết điều đó là đúng? Triết gia hoàn toàn có thể đặt thắc mắc cho chính những giả định đang được thừa nhận bởi cộng đồng các đơn vị khoa học. Mặc dù nhiên, không hẳn các nhà khoa học thiếu thái độ triết học, mà không ít người dân vừa là kỹ thuật gia vừa là triết gia, ví như Newton với Einstein. Một loạt thắc mắc quan trọng của triết học về khoa học là: khoa học nên cải cách và phát triển thế nào? Khoa học đề xuất sử dụng phương pháp nghiên cứu giúp nào? chúng ta nên tin bao nhiêu tỷ lệ vào các phương pháp ấy? …

trang bị tư, để làm rõ hơn công nghệ là gì, yêu cầu nhận diện chũm nào là mạo danh khoa học. Theo Karl Popper, một tính năng căn bạn dạng của triết lý khoa học là: triết lý khoa học rất có thể sai lầm. Lúc nói một lý thuyết hoàn toàn có thể sai, không tồn tại nghĩa nói là nó sai. định hướng đưa ra những dự đoán, nhưng dự đoán cần kiểm chứng bằng kinh nghiệm; nếu các dự đoán sai thì kim chỉ nan sai. Một số triết lý không thỏa mãn nhu cầu điều khiếu nại này, cần chúng không xứng đáng gọi là khoa học. Vì những người theo thuyết phân tâm học của Sigmund Freud, không bao giờ chấp nhấn họ sai, họ lý giải được ‘mọi sự’, buộc phải Popper gọi định hướng này là giả danh khoa học. định hướng về lịch sử dân tộc của Karl Marx cũng thế. Khi lịch sử dân tộc không xảy ra như dự kiến của lý thuyết, những người theo nhà nghĩa Marx không gật đầu mình sai, mà lại lại lý giải là đề xuất thời kỳ thừa độ. Không giống định hướng của Freud với của Marx, thuyết kha khá tổng quát mắng của Enstein chuyển ra dự kiến và được xác định bằng quan gần cạnh thực nghiệm. Nếu như sai thì sửa, nhưng lại ‘không thể sửa’ thì không hẳn là khoa học. Đặc đường nét của kỹ thuật là cần sống động và khiêm tốn. Lịch sử dân tộc của khoa học thoải mái và tự nhiên trong việc lý giải “Ánh sáng là gì?” cho thấy rõ công dụng ‘có thể sai lầm’ của khoa học.

Xem thêm: Value Added Là Gì Trong Tiếng Việt? (Value Added) Là Gì

Như thế, kỹ thuật theo nghĩa dong dỏng là khoa học tự nhiên với thao tác, phương pháp, nghi ngại về phương pháp, với tính rất có thể sai lầm. Khoa học theo nghĩa rộng có không ít định nghĩa, với nhiều trường phái. Tuy không có định nghĩa như thế nào là trả hảo, cơ mà tính ‘chưa hoàn hảo’ cũng là đặc tính của khoa học thực thụ, của phòng khoa học tập chân chính. Thời đại học, tôi theo chuyên ngành toán. Tôi không hotline toán là khoa học, cho bằng toán là ngữ điệu của công nghệ tự nhiên.

Vinhsơn Vũ Tứ Quyết, S.J.

(Sách tham khảo: Samir Okasha, Philosophy of Science, (Oxford University Press, 2002), 1-17.)